మహాపరినిర్వాణ దినోత్సవం: ఇంకా ప్రయాణంలోనే అంబేద్కర్ సమానత్వ భారతం

అంబేద్కర్ పోరాటం సమాజ రూపాంతరానికి పునాది, విద్య, స్వేచ్ఛ, న్యాయం ప్రజాస్వామ్య ఆధారం,నేటి భారతం అంబేద్కర్ ఆలోచనల వైపు ఎంత నడుస్తోంది

మన జైత్రయాత్ర, 05 డిసెంబర్ :- మహాపరినిర్వాణ దినోత్సవం అనేది డాక్టర్ బి ఆర్ అంబేద్కర్ వ్యక్తిగత స్మరణకంటే ఎక్కువగా భారతదేశం తన సామాజిక నిర్మాణం, నైతిక ప్రమాణాలు, ప్రజాస్వామ్య బాధ్యతలను ఎలా అర్థం చేసుకుందన్న పరిశీలన. ఆయన మరణదినం ప్రతి ఏడాది వస్తుండగా, దేశం ఆయన ఆలోచనలను మాటల్లో స్మరించినా, వాటిని వ్యవస్థలో అమలు చేసింది అనుకోవడం కష్టం. రాజకీయ నాయకులు పూల దండలు వేయడం, సభలు పెట్టడం, నినాదాలు ఇవ్వడం అంబేద్కర్ స్మరణ అయితే, ప్రజాస్వామ్య నిర్మాణంలో సమానత్వం, న్యాయం, ప్రాతినిధ్యాన్ని అమలు చేయడం ఆయనకు నిజమైన నివాళి. అంబేద్కర్ పోరాటం ఒక సమూహం కోసం కాదు, సమాజం మొత్తం ఎలా మారాలి అన్నదానిపై. సామాజిక అసమానత, కులవివక్ష, వ్యవస్థీకృత బహిష్కరణ ఒక సమాజాన్ని ఆత్మహీనతకు గురి చేస్తాయని ఆయన అర్థం చేసుకున్నాడు. పేద, అణగారిన వర్గాలు దయతో బ్రతకాలేరు, హక్కులతో బ్రతకాలి అన్నది ఆయన నమ్మకం. అందుకే విద్య, ప్రాతినిధ్యం, చట్టస్వరూపం ఆయన ఆలోచనల్లో ప్రధానంగా నిలిచాయి. విద్యకు అవకాశం అందుబాటులో లేకపోతే స్వేచ్ఛ పాక్షికం, ప్రాతినిధ్యం లేకుంటే సమానత్వం మాయ, చట్ట రక్షణ లేకుంటే జీవితం అసురక్షితం.
అంబేద్కర్ తన వ్యక్తిగత ఆధ్యాత్మిక విభేదాల కోసం కాదు, సామాజిక సమానత్వం కోసం బౌద్ధమతాన్ని ఎంచుకున్నాడు. బౌద్ధమతం దయ, తార్కికత, మానవత అనే మూడు విలువల మీద నిలిచినందున, అది శోషణకు ప్రత్యామ్నాయంగా పనిచేస్తుందని ఆయన భావించాడు. వేదాంతంలో విస్తరించిన శ్రేణీకరణలు మానవ విలువలను నాశనం చేశాయని ఆయన విమర్శించాడు. ఈ నేపథ్యంలో బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించడం ఒక మతపరమైన నిర్ణయం కాదు, సమాజ నిర్మాణానికి సంకేతం. రాజకీయ వ్యవస్థలు అంబేద్కర్ పేరును ఉపయోగిస్తాయి కానీ ఆయన ఆలోచనలను వినియోగించవు. సమానత్వం మెనిఫెస్టోల్లో కనిపించినా, వ్యవస్థలో అరుదుగా కనిపిస్తుంది. ప్రజాస్వామ్యం ఎన్నికలతో ముగిసే సంఘటన కాదు, అది సమాన జీవిత అవకాశాలు ఇచ్చే సామాజిక సంస్కృతి. దేశం అభివృద్ధి చెందుతున్నప్పటికీ, కులవివక్ష, సామాజిక బహిష్కరణ, ఆర్థిక అసమానతలు ఇంకా పాతుకుపోయినట్లే ఉన్నాయి. అంతేకాక, విభజన రాజకీయాలు పెరుగుతున్న నేటి కాలంలో అంబేద్కర్ ఆలోచనలు ఆచరణ కంటే ప్రసంగాల పేజీల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తున్నాయి. అంబేద్కర్ భారతీయ సమాజానికి ఇచ్చిన గొప్ప బహుమతి రాజ్యాంగం కాదు, ఒక విలువ. మనిషిని మనిషిగా చూడగలిగే సామర్థ్యం. ఆ విలువను మన ఇల్లు, మన మాటలు, మన నిర్ణయాలలో అమలుచేయకపోతే, ఆయనను స్మరించడం ఒక ఆచారంగా మాత్రమే మిగిలిపోతుంది. మహాపరినిర్వాణ దినోత్సవం రోజున అంబేద్కర్‌ను గుర్తు చేసుకోవడం అంటే, ఆయన వదిలిన బాధ్యతను మనకు గుర్తు చేసుకోవడం.అంబేద్కర్ కలలు కనుకున్న సమానత్వ భారతం ఇంకా ప్రయాణంలోనే ఉంది. ఆ ప్రయాణం ఎంత దూరం వెళ్లిందన్నది కాక, ఏ దిశగా నడుస్తుందన్నది ముఖ్యము. ప్రజాస్వామ్యం పత్రికల్లో కాదు, మనిషి మనిషిని గౌరవించే సంస్కృతిలో జీవించినపుడే ప్రజాస్వామ్యం అవుతుంది. అప్పుడు మాత్రమే అంబేద్కర్ ఆశించిన దేశం నిర్మాణం పూర్తవుతుంది.